2000 ਰੁ: ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ

8ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਡੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅੱਧੀ ਰਾਤ, ਮਿਤੀ 8 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 500 ਰੁ: ਅਤੇ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟ ਨੂੰ ਬਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਨੋਟ ਮਹਿਜ਼ ‘ਮੇਰੇ ਪੇਪਰ’ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਣਗੇ | ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਫੈਂਸਲੇ ਦੀ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਇਕ ਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਧ ਚੱੜ ਕੇ ਸਲਾਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦੇ | ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਖਿਆਂ ਨਾਲ ਟਵੀਟਰ, ਫੈਸਬੁੱਕ, ਵਟਸਐਪ ਜਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੇਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮੋਦੀ ਸਾਹਬ ਦੀ ਵਾਹ-ਵਾਹੀ ਕੀਤੀ | ਅਸੀਂ ਮੋਦੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੰਭਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਪੇਪਰ ਬਣਾ ਛੱਡਿਆ | ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਚਾਹ ਦਾ ਗਰਮ ਗਿਲਾਸ ਫੜਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਨ ਬਣਾ ਕੇ ਨਮਕੀਨ ਖਾਣ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ | ਇਕ ਹੋਰ ਫੋਟੋ ਜੋ ਵੱਟਸਐਪ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੱਸਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਮਜੇਦਾਰ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਬੇਵਕੂਫੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਬੱਕਰੀ ਅੱਗੇ 5-5 ਸੋ ਦੇ ਨੋਟ, ਇਕ ਬੱਠਲ ਵਿਚ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ | ਸੋਚੋ ਜੇਕਰ ਬੱਕਰੀ ਇਕ ਵੀ ਨੋਟ ਖਾ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਬੇਚਾਰੀ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਹੈ | ਇਥੇ ਨੋਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਫੈਂਸਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਵਤਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਹਾਏ, ਇਹਦਾ ਮਜਾਕ ਬਣਾ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚੇਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ ਸਮਝ ਆਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ |

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਇਹ ਖਬਰ ਵੱਟਸਐਪ ਉੱਤੇ ਪੜੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੁੰ ਯਕੀਨ ਨਾ ਆਇਆ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਟਸਐਪ ਉੱਤੇ ਆਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਬਰ ਦਾ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਸੋਖਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੇ ਮੁੰਹ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਝਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਸਿਕ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਾਲੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ | ਮੈਂ ਇਸ ਖਬਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਗਾ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਾਗੂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਵੇ ਬਦਲੇ ਜਾਣਗੇ ਇਹ 500 ਰੁ: ਰੁਪਿਆਂ ਅਤੇ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟ ਜਾਂ ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਂ ਤਾਂ, ‘ਮੇਰੇ ਪੇਪਰ’ | ਮੈਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹ ਦੀ ਉਮਰ ਅਜੇ 5 ਕੁ ਮਿੰਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਗਲੀ ਖਬਰ ਪੜੀ ਕਿ ਇਕ ਨਵਾਂ ਨੋਟ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ 2000 ਰੁ: ਰੁ: ਹੈ | ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀ ਇਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਵੱਲ ਤਾਂ ਲਿਆ ਪਰ ਪੰਜ ਕਦਮ ਮੁੜ ਪਿਛੇ ਲੈ ਲਏ |

ਇਸ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਕੀ ਫਰਕ ਪਉ? ਅਤੇ ਕਿਹਨੂੰ ਫਰਕ ਪਉ? ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਖਾਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕਾਲਾ ਧਨ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਪਉ | ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜੋ ਇਸ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਆਵੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ | ਯਕੀਨ ਜਾਣੋ, ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕਾਲਾ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਇਸਤਇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ | ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਤੱਕ ਸੰਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ 500 ਰੁ: ਅਤੇ 1000 ਰੁ: ਰੁ: ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਜਮੀਨਾਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਸੋਨਾ, ਬੱਸਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਕੰਪਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਾਮੀ ਹਿਸੇਦਾਰੀ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ | ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਕਾਲਾ ਪੈਸਾ ਵੀ ਚਿਟੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਪਿਆ | ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸਾਨੁੰ ਭੁਗਤਣਾਂ ਪੈਣਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨੋਟ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੀ ਹਨ | ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਸਾਡੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਪਰਸ਼ਾਸ਼ਣ ਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੇ ਪੈਸੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਖੁੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ | ਇਸੇ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਇਜ 2000 ਰੁ: ਰੁ: ਦਾ ਨੋਟ | ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ 500 ਰੁ: ਅਤੇ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟ ਬੈਕਾਂ ਵਿਚ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਾਰਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ | ਬਦਲਨਾ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ 500 ਰੁ: ਤੇ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ 2000 ਰੁ: ਦੇ ਹੋਇਆ ਕਰਨਗੇ | ਬੈਂਕ ਵੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ 2000 ਰੁ: ਦਾ ਨੋਟ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ  ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਬਕਾਇਆ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, 2000 ਰੁ: ਖਰਚਣ ਲਈ | ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ, ਇਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਫਿਰ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ’ ਦਾ ਸੀਨ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਸੀਨ ਵਿਚ ਅੰਜਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ‘ਰਿਮੀ ਸੇਨ’ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਕੋਲ 1000 ਰੁ: ਦਾ ਇੱਕਲੋਤਾ ਨੋਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਅੰਜਲੀ ਖਰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਸ ਕੰਡਕਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ ਪਰ , ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਲਈ ਐਨੇ ਖੱਲੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਜਿਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ, ਅੰਜਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਖੁੱਲੇ ਪੈਸੇ ਖਰਚਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬਣਾ ਗਿਆ | ਤਕਰੀਬਨ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿੱਤੀ ਹੈ ਇਥੇ ਵੀ, ਓਹੀ ਹੇਰੇ ਫੇਰੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਨੋਟ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਦੇਖੋ ਕੀ ਰੰਗ ਲਾਉਂਦਾ, ਇਹ 2000 ਰੁ: ਦਾ ਨੋਟ |

ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਪੁਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਦੰਮ ਮਚਾ ਰਖਿਆ ਹੈ | ਇਹ 500 ਰੁ: ਅਤੇ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨੋਟਾਂ ਦਾ 86% ਹਿਸਾ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਨਾ, ਖੁੜਦੰਮ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ | ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਮੁਰੱਮਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀ ਇਕ ਕਮਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਸੇਰਾ ਰਹਿਏ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਘਰ ਦੀ ਮੁਰੱਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਦਾ ਹੈ | ਪਰ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ | ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਖਰਚੇ ਯੋਗ ਵੀ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੰਪ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ ਉੰਨਾ ਹੀ ਤੇਲ ਪੈਣਾ, ਬਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ, ਚਾਹੇ ਤੇਲ ਘੱਟ ਵੀ ਪਵੇ | ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਖੁੱਲੇ ਪੈਸੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ | ਸਾਡਾ ਰੋਜਾਨਾ ਖਰਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨੋਟ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਖਾਸ਼ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਅੱਜ ਦੀ ਘੜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ | ਉੱਦਾ ਇਹ ਆਮ ਜਹੀ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹੋ ਜਹੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਲ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ 14% ਹੀ ਹਿਸਾ ਹੋਣ ਇਹ 5ਰੁ: 10ਰੁ: 20ਰੁ: 50ਰੁ: 100ਰੁ: ਦੇ ਛੋਟੇ ਨੋਟ | ਇੱਥੇ ਵੀ ਕੁੱਝ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਹਿੜੇ ਇਸ ਖੁੜਦੰਮ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜਮਾਂ ਖੋਰੀ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ | ਗੁਪਤ ਤੋਰ ਉੱਤੇ 500 ਰੁ: ਅਤੇ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਘੱਟ ਕਰਕੇ 20ਰੁ:, 50ਰੁ:, 100ਰੁ: ਜਹੇ ਛੋਟੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦੋਗਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ | ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਢੀਠ ਕਿਸਨ ਦੇ ਲੋਕ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਦਲਾਵ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਸੀਂ ਬਦਲਾਵ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ | ਪਰ ਛੋਟੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਸੰਖਿਆ ਇਹ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬਦਲਾਵ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੋਲ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਯੋਗ ਪੈਸੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ | ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਛੋਟੇ ਨੋਟ ਘੱਟ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਉੰਨਾ ਬਚਾਕੇ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਥਿੱਤੀ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣੀ ਹੈ | ਛੋਟੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜਮਾਖੋਰੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਮ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਡਾ ਅਸਲ ਟੀਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |

ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁੱਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੋਟ 100$  ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨੋਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ 100$ ਦਾ ਨੋਟ ਵੀ ਹਰ ਏਟੀਐਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਡਵਾ ਸਕਦੇ, ਇਹਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੈਂਕ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ | ਇਹ 20$ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਟਐਮ ਵਿੱਚ 20$ ਦੇ ਨੋਟ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਥੱਲੇ ਜਾ ਕੇ 50$ ਦੇ ਨੋਟ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਆਵੇ | ਇਹ 20$ ਵੀ 1000 ਰੁ: ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਬੈਠੇ ਹਾਂ 2000 ਰੁ: ਦੇ ਨੋਟ ਹੱਥ ‘ਚ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਜਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਮੁੱਲ ਕਿੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ | ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿਚਣ ਲਈ, ਉਹ ਵੀ ਸੈਲਫੀਆਂ |

ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ 30% ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਕਿ 100 ਰੁਪਏ ਹੈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਨੋਟਾਂ ਦਾ 86% ਹਿਸਾ ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਕਿੰਨੇ ਕੂ ਹਾਸੇਜਨਕ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕ ਚੁਟਕਲਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ |

 ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਨ ਦੇ 86% ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਐਨਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹਨੂੰ ਕਾਲੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵੱਲ ਚੁੱਕੇ ਇਕ ਕਦਮ ਵਾਜੋਂ ਜਾਇਜ ਠਹਿਰਾਣਾ ਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਦਿੰਦੇ ਪਰ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ! ਸੱਚੀ ?

2000Rs

2000-rs-new-note

Few days ago, Our honorable Prime Minister Narindra Modi announced that all notes of value Rs500 and Rs1000 will no longer be in used for any trade and these bills will be just ‘Mere Paper’ from midnight of November 8. This step from our government was appreciated imitatively by almost everyone in our country in different manners, even by those, who didn’t want to praise the step. We all united on Twitter, Facebook, Whatsapp, other social networks and also news media, to praise the step. We made jokes, found new ways to make use of these old notes. One of these jokes made me laugh not because it was funny, just because it was so stupid to be practical, someone shared a photo of Rs500 and Rs1000 notes in a scuttle in front of a Goat, I wondered, what this person would have done with the goat, if even one of these notes was eaten by this goat. So, The point is, Rather than understanding the significance of this step, we, the common people made it a joke.

When, I saw this news of currency ban, I was stun and happy to see government taking such an intelligent and bold step to limit corruption at last. So, I started to look into the news and how it would come into effect. But my happiness didn’t last for even 5 minutes of time, when I read about new Rs2000 note to be introduced. It felt like going 1 step ahead and 5 backwards.

What will be the effect of this step? Whom will it affect more, Common Man or the one with black money? I think it will be us, who will be affected. We are the ones, who doesn’t know to manage our money, who don’t use our money smartly, not the one who makes this black money, believe me they use it smartly. They have the connections to convert black into white. These People make thousands of  Crores in Black Money, do they have all in cash? No, I guess not. They buy properties, businesses, Gold, shares or spend in illegal activities. But, we will have to suffer because we all have cash, even more than what we should have in our pockets, which is not our mistake, it’s our system, which allows us to have huge amount in cash. One Example is Rs2000 Note. So, why won’t we have cash? When we are allowed to spend big in cash. This step proves this point. Now, When Rs500 and Rs1000 notes are needed to be deposited in banks, we don’t even have reasons to explain for our cash amounts. We had R500 and Rs1000 note in past and now we will have Rs2000 notes. Banks are handing over Rs2000 note to us and they are useless for right now. We can’t even spend this money, It reminds me of a scene from a Movie ‘Phir Hera Phere’. Anjali played by Rimi Sen had a Rs1000 note, which she was trying to spend and have some change, but she couldn’t get change from any roadside shop and Raju played by Akshey Kumar got her. Same Hera Pheri is going on here, but here the note is even bigger, its Rs2000.

This change in currency notes have made a chaos, Rs500 and Rs1000 notes were 86% part of our total currency, and changing them overnight is inviting for a chaos, Even when we renovate our house, we prepare a room to stay in first, before starting the renovation in rest of the house, so that at least we will have some place to stay in. But here we don’t have money to spend, If you go to a petrol pump with a Rs500 or a RS1000 note, they don’t have change, we are forced to put Rs500 or Rs 1000 oil in our tanks, our daily spending entirely depends on cash and these small notes are not our favorite notes, so we don’t keep much of them. Its quite normal, in an economy where these small notes are just 14% in the total money.

Even here some measures could have been taken secretly, which could help to avoid this chaos as well as limit the currency storage. They could secretly decrease the number of Rs500 and Rs1000 notes and double the number small notes like of Rs20, Rs50 and Rs100, which could have increased the flow of small notes in the market, so that when this change of notes is occurring, everyone at least had some money to spend. Now that we know, we  have less notes of small amounts, we are trying to keep our notes to ourselves, as much as possible, because we don’t know how long this process of changing notes will take. It could benefit in some other ways too, like big money exchange would have been forced to be carried out through some other medium rather than cash. Which should be our prime goal, to limit the use of cash in our markets.

In some other countries, the use of high value notes is limited and controlled, like in Canada, the biggest bill is 100$, and even that is not the major part of daily use, you cannot withdraw 100$ bill from a ATM, you have to go to a bank to have that, its 20$ bill, which is used in majority.  Even that is equivalent to RS1000 and here we are with Rs2000 note in our hands, which is the most valued note in the market but still no one wants to have.

When we have our 30% of the total population below the poverty line, which is less than RS100, and our 86% currency in use was Rs500 and RS1000 and now it will be Rs500 and Rs2000, how funny does this look like. I don’t even need to crack a joke, this scenario itself is a joke.

If the government had to take such a massive decision of withdrawing 86% of money and justify change as a step towards limiting Black money, Cashless economy and all other justifications, at least the alternative could have been better, but this 2000Rs note! seriously?

Black Money

black_moneyToday In India, most talked about topic is Black Money and it has been from a long time. All of us talks about Black Money at various occasions, when we talk about corruption or Growth of India or unemployment or Our beloved Politicians. Also not to forget when we have to justify the wealth gap of our relatives or friends with our own. Basically to justify anything wrong with our country, like “Man! somehow, If we can get our black money back from foreign banks, our nation can be the greatest nation in the world”.  It’s something which our politicians use in their every day life to buy luxurious houses, cars, businesses and most important of all; our votes. Few of the smart politicians does not even have to use Black Money in form paper notes to get our votes, they just use the Word “Black Money” in their speech.

Everyone in India, knows about Black Money, from a Gatekeeper to top government Employees and all of us has a big fat figure of some Lakh Crores of Rupees that we assume to be in some banks out of India. Our politicians has been making promises to bring this money back to India and all of us are hoping to get our share from that money and we should because we have helped all these people to convert it into black and we have not got our share yet, so its our right to demand for it, Right? oh! Are you Confused? Why? You know this. All of us talk about black money, we know where it is, we know how much it is, we know who has it, we have ways to bring it back, so we demand to bring it back because we know everything about Black Money.

Do We really know What is Black Money? Who is responsible for it?
Black Money is a symbolic name for Money earned through illegal means and asserts bought by this illegal Money. It maybe earned through illegal businesses like smuggling of drugs, arms or other banned products, Gambling, human trafficking, prostitution or some other businesses. These businesses have to be dealt in cash, as for being illegal. Not only, these deals are illegal but also involves huge amount of money. These deals are hard to be controlled and accounted as there is always a demand for illegal stuff in our society. The other part of this Black Money comes from legal businesses, when these are managed illegally, which is both interesting and alarming, because this is the source of Money which is used in illegal businesses.

Our Nation has a taxation system, where we have to pay tax to our government for their services, which they provide us, like Education, Hospitals, Roads, Border and internal Security and other essential infrastructure we need to make our everyday living and also we pay for all expenses of these people who manage this system. This is where we have a problem, we don’t want to pay them, what the ask for, instead we pay them what we want to, sometimes we don’t pay them at all. There are reasons for us not to pay, maybe their services and not worth what they ask for or what we earn is not enough or just that we become greedy sometimes, frankly a lot of times. There are countless number of reasons as we are also countless. So, when we avoid to pay tax on our money and hide, it doesn’t show up in the tax books and becomes invisible. For example, if We buy or sell some land, we exchange money, the exchange of money is registered in the books and in this exchange of money, we pay some amount of it to government as tax. Now, we all know the market price is different from the government price, so when we pay tax, we pay this tax only for the government price and rest of the money is not visible to the government, which becomes illegal. The small amounts are spent and somehow contributes into tax but the big amounts are kept hidden and has to be spent in some hidden market, mostly it’s used in under the table deals and somehow this invisible money is attracted by invisible businesses which are illegal and contributes to Black money.

 Now, when we, the common people spend money to buy some goods or services, we spend in cash, this cash collected by small businesses has not proof of existence, until it’s declared by them and most of the businesses does not declare all the cash deals. These businesses than spend the hidden cash to buy goods in cash, again to avoid tax and to get goods at cheater price so that they can sell cheap and have more profit. Step by step these cash amounts gets bigger and these big amount are spent in illegal businesses because people who have this illegal money needs to spend somewhere, so they spend it in illegal activities and also the profit is also big in these businesses. These profits are all Black Money.

            Whom to blame? and Why? First of all, the system should have all the credit for this, if not all than at least the biggest part of it because it allows this to happen. Again, take an example of a land deal, the reason why we are taking example of a land deal is because in a land deal system is fully involved. There is a tax involved in these land deals, which has to be paid to government, these land deals are done in presence of a Tax Officer called Tehsildar. We all know for a fact that these land deals are done in way high prices than shown on these documents involved in land deals, so does our Tehsildar, but they just fill their own pockets with bribery which is black money and for them its not bribery, its their share or you can say Fee for letting you have this Black Money, without even making us realize that we are the culprits of this rise in Black Money.

 Now, the question is that if they know everything, Why is this system allowing these deals? The system allows these deals because its helps those, who runs this system and it is the best possible way to turn their Black Money of bribery  into White, because if some politician or their close friends, who fund the elections for them, has to convert the Black Money in White. They can buy a land for any price and show X amount in the files, which these politicians can justify in their tax files. Land deal is just an example, there are hundreds of businesses and deals where this is done the same way. The reason is over taxation or overpricing, which is initiated by these people and followed by us. So, we become a part of it and do not complain, as it favors us too. If the government can regulate this, half the problem can be solved.

Most of the Black money is generated by our ways of spending. I personally believe that honestly, it is difficult for a government to make us declare our real income for tax and these small tax avoiding techniques are followed everywhere around the globe and it’s not easy to keep account and specially in nation big like our. But however, if we take bill of everything we buy and pay our share of tax honestly it may change. We have to deny the liberty of spending cash without being accounted. We can pay our share of tax and keep those bills, file for tax every year with these bills and get some deduction in tax, our payable to the government maybe less than what we pay now, if we follow this way. For more information, You can watch Movie “Nayak” If you haven’t seen yet, Which is close to impossible.

              Those who doesn’t pay tax should either start paying tax or stop complaining about the Black Money because you are already getting your share of this so called Black Money.

ਕਾਲਾ ਧਨ

hidingplace   ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਬਲਕਿ ਬੜੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਾਲੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਾਂ | ਸਾਨੂੰ ਕਾਲੇ ਧਨ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਦਿਨ, ਥਾਂ ਜਾਂ ਵਖਤ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਬਸ ਜਦੋ ਦਿਲ ਕਰਦਾ, ਕਾਲਾ ਧਨ ਛੇੜ ਹੀ ਲੈਨੇ ਹਾਂ | ਜਦੋ ਕਿਤੇ ਭਰਿਸਟਾਚਾਰ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਨੇਤਾਂਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਫਿਰ ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਲਾਜਮੀ ਜਹੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਹੋਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਜਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾਦ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜਿਆਦਾਦ ਦਾ ਫਰਕ ਤੋਲਣਾ ਹੋਵੇ | ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੁਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਅਸੀ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ ਇਸਤਿਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ | ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਾਲਾ ਧਨ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੈਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੜ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ | ਕਾਲਾ ਧਨ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੋਜਾਨਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਘਰ ਖਰੀਦਣ, ਕਦੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ, ਕਦੇ ਬਸਾਂ, ਕਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨਮੋਲ ਸਾਡੀਆਂ ਵੋਟਾਂ | ਕੁੱਝ ਨੇਤਾ ਤਾਂ ਇੰਨੇ ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਸੁਝਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਲਾ ਧਨ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਵਰਤਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵਟੋਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਕਾਲਾ ਧਨ ਸਾਡੇ ਕਾਲਾਜ ਦੀ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਿਲੋ-ਦਿਲੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਡੀ ਰੁਚੀ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਇਕ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਜਾ ਹਾਏ ਹੈਲੋ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ |

ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਇਕ ਚੋਂਕੀਦਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰ ਤੱਕ ਸਭ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਧਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਿਆਂ ਦੀ ਰਕਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਕ ਵਿਚ ਪਈ ਹੈ | ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਭੁਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਸਮੇ ਸਿਰ ਸਮੇਂ ਇਹਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਵਾਹਦੇ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਖੋਲੀ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਹਿਸਾ ਕਦੋਂ ਆਵੇ | ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਸੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰਖਣੀ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀ ਵੀ ਇਸ ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਪੁਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡਾ ਹਿਸਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ | ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਹੱਕ ਵੀ ਹੈ | ਸਹੀ ਕਿਹਾ ਨਾ ਮੈਂ ? ਹੈਰਾਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਐਨੀ ਤਾਂ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਕਾਲੇ ਧਨ ਉੁੱਤੇ, ਕਦੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ?

          ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਵੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕਾਲਾ ਧਨ ਹੈ ਕੀ ? ਇਹਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਕੋਣ ਹੈ ?
ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ “ਕਾਲਾ ਧਨ” | ਇਹਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹਰਾਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ | ਇਹ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਸ਼ੇ, ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਜਨਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਪਰੋਖ ਜਾਂ ਜੂਆ, ਸੱਟਾ ਬਾਜ਼ਾਰੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਧੰਦੇ  ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਨੇਤਾਂਵਾਂ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾਰ ਖੇਡ; ਰਿਸ਼ਵਤ | ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ ਬਲਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੈਸਾ ਵੀ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਕਦ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ | ਇਹਨਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ, ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ | ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਹਿਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਹਿੜੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿਲਚਸਪ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੋ ਪੈਸਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਇਸਤਿਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਜਿਹਦੇ ਲਈ ਅਸੀਂ  ਖੁਦ ਵੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਾਂ |

ਇਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਕ ਟੈਕਸ ਪਰਨਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਇਕਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ | ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਆਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜਾਨਾ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹਇਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਸੜਕਾਂ, ਸਰਹੱਦੀ ਅਤੇ ਆਂਤਰਿਕ ਸੁਰਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੋਕੇ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ | ਅਸੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾ ਦਾ ਵੀ ਖਰਚ ਚੁਕਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹਇਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਇਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਅਸੀ ਉੁਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੁਹ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੂਸਾਰ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਤਾਂ ਅਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ | ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਾਰਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਇਸ ਆਦਾਇਗੀ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਨੇ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਘੱਟ ਫੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਬਸ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ | ਸਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਹੀਂ | ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਣਗਿਣਤ ਕਾਰਣ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਅਣਗਿਣਤ ਹਾਂ | ਜਦੋਂ ਅਸੀ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਜਾਂ ਖਰਚ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਭਰਣ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪੈਸਾ ਸਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਝਲਕਦਾ ਬਲਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੋਰ ‘ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜਮੀਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਪਰੋਖ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪੈਸੇ ਦਾ ਇਹ ਲੈਣ ਦੇਣ ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਹਿਸਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਦੇ ਤੋਰ ‘ਤੇ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਘਤਾਂਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੈਸਾ ਦਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਬਲਕਿ ਗਾਇਬ ਹੋ ਕੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਛੋਟੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਤਾਂ ਨਿਕੇ-ਮੋਟੇ ਖਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਵੱਡਆਂ ਰਕਮਾਂ ਗਾਇਬ ਹੀ ਰੱਖਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਖਰਚੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਗਾਇਬ ਪੈਸਾ ਹੀ ਕਾਲਾ ਧਨ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਹੈਰਾਨੀ ਦਿ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਇਹਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਪੈਸੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਕਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਪੈਸੇ ਵਗੂਂ ਪਛਾਣਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ |

               ਇਸ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਇਸ ਨੀਂਹ ਦਾ ਕੋਣ ਮਿਸਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਣ ਕਾਮਾ ਹੈ?
ਸਾਡਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੋਜਾਂਨਾ ਜੀਵਨ ਨਕਦ ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਟੋਫੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹੀਮਨੇ ਭਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਣ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਖਰਚ, ਨਰਦ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ | ਇਹ ਪੈਸਾ ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਕਰੋਬਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਖਰਚ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਇਸ ਪੈਸੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ | ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਇਸ ਪੈਸੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਪੈਸੇ ਦਾ ਇਸਤਿਮਾਲ ਕਰਕੇ, ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਅਦਿਖ ਬਾਜਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਪਰੋਖ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਸਭ ਟੈਕਸ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਪੋੜੀ ਦਰ ਪੋੜੀ, ਇਹ ਨਕਦ, ਨਿਕਿਆਂ ਨਾਲਿਆਂ ਤੌਂ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆਂਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ, ਅਜਿਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਨਾਂ ਸਿਰਫ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ੇ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਰਿਸ਼ਵਤ ਜਹੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧੰਦੇ, ਇਸੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੈਸਾ ਵੀ ਬੇਸੁਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਵੀ | ਇਹ ਸਭ ਪੈਸਾ ਕਾਲਾ ਧਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |

               ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਮਿਸਤਰੀ ਵਰਗ ਦੀ; ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਨੇਤਾ | ਇਹ ਹਨ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ |
ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਇਸ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਹਨ | ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਨਹੀਂ ਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿਸਾ ਤਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੋਸ਼ ਦਾ | ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ | ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਦਾਹਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ. ਇਕ ਜਮੀਨ ਦੇ ਸੋਦੇ ਦੀ ? ਜਮੀਨ ਦੇ ਸੋਦੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਦਰਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸਿਧੇ ਤੋਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਇਥੇ ਟੈਕਸ ਵੀ ਸ਼ਾਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੁਮਾਇਂਦੇ ਵੀ | ਜਮੀਨ ਦਾ ਸੋਦਾ ਟੈਕਸ ਆਫਸਰ ਦੀ ਮੋਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਸਾਹਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ | ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਮੀਨ ਦਾ ਇਹ ਸੋਦਾ ਬਾਜਾਰੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਸਾਹਬ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਨੋਟਾ ਦੀ ਪੱਟੀ ਬੰਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਮਨਚਾਹੇ ਆਕੜੇ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ | ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਾਲ ਭਰ ਲੈਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਾਲਾ ਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਕਾਲਾ ਧਨ ਰਖਣ ਦੇਣ ਲਈ | ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ, ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ, ਕਿਉਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਤਾਂ ਇਦਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ |

              ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਣ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ, ਸਾਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਇਸ ਲਈ ਅਪਣਾਉਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਸਾਡੇ ਫਾਇਦੇ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਤਰੀਕਾ, ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਖਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ | ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇਤਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਿ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਧਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਹੇ ਸੋਦੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਖਾ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਇਹ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਹੀ ਰਕਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਕਮਾਈ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾ ਸਕਣ | ਜਮੀਨ ਦਾ ਸੋਦਾ ਤਾਂ ਇਕ ਸਰਲ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਇਹੋ ਜਹੇ ਹਜਾਂਰਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸੋਦੇ ਹਨ , ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਕਟਤੀਆਂ, ਹੋਟਲ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰ | ਸ਼ਾਡੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਲੋਕਾ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਸ ਟੈਕਸ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਹੇ ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਲਾ ਧਨ, ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ |

ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਇਹ ਦੀਵਾਰ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਮਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਹਦੀ ਨੀਂਹ ਦਿਨ ਪਰ ਦਿਨ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ | ਸਾਡੇ ਰੋਜਾਨਾ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ | ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਅਸਲ ਨੀਜੀ ਟੈਕਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਣ | ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ- ਛੋਟੀਆਂ ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਰਕੀਬਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਹੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਇਹ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਖਰਚ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਦੇਖ ਸਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ | ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਬਹੁਤ  ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਹਰ ਖਰੀਦ, ਵੇਚ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰਖੀਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਸੇ ਦਾ ਟੈਕਸ ਵੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਇਹ ਬਦਲਾਵ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਾਂ | ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਬੇਨਾਮਾ ਅਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬਾ ਨਕਦ ਖਰਚਣ ਦੀ ਖੁੱਲ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ | ਬਲਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਸ਼ਾਂਭ ਕੇ ਰਖੀਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਵਿਚ ਇਸਤਿਮਾਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਟੈਕਸ ਵੀ ਘੱਟ ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ | ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵੀ ਬਚਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹਿਸਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ | ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸੂਝ ਬੂਝ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਸਤੇ ਤੁਰੀਏ ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਕੂ ਕਾਲਾ ਧਨ ਜਨਮ ਹੀ ਨਹੀ ਲਉਂ, ਇਸ ਭਰਿਸਟਾਚਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ  ਕਤਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਧੰਦੇ ਵੀ ਇਸੇ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਮ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਭਰ ਦਿਆ ਕਰੋ ਟੈਕਸ |

ਹਾਂ,  ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਭਰਦੇ, ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਭਰਨਾ ਸ਼ੂਰੁ ਕਰ ਦੇਣ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਧਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਜਾ ਸ਼ਕੈਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾ ਦਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਈ ਬੈਠੇ ਹੋ ਇਹ “ਕਾਲਾ ਧਨ” |